Matkap

Ali Usta Önerileri

Ali Usta Kılavuzu Neye Göre Seçer?
Matkap uçları, yapılacak operasyona,
işlenecek malzemenin cinsine , istenilen
hassasiyete göre N, H ve W tiplerinden seçilir.
Matkap uçlarında uç açısI,
delinecek malzemenin
cinsine göre seçilmelidir.
Ali Usta;
Matkap ucunu anlatıyor.
» Çok büyük bir uç açısı matkabın eksenden kaçmasına neden olacağı
için, delinecek deliğin çapını büyütür.
» Uç açısı küçük seçilmiş ise, iyi bir merkezleme ve ölçü hassasiyeti
sağlarken, delik çevresinde yüksek bir sürtünmeye, dolayısıyla hızlı
aşınmaya neden olur. Matkap ucunun kullanım ömrü azalır.
» Bir çok malzemeler için optimum sonuç veren 118° lik uç açısı tercih
edilir.
O Halde Ali Usta Sizlere;
Matkap uçlarının uç açıları hakkında basit öneriler sunuyor.
» Yüksek oranda aşınma etkisi gösteren sert plastik malzemelerin delinmesinde
90° lik uç açısı
» Sünek malzemelerde uzun talaş veren hafif metallerde talaş birikme problemlerini
gidermek için 130° lik - 140° lik uç açısı tercih edilir.

Matkap Uçları İçin Önemli Bazı Küçük Tavsiyelerimiz
» Matkap ucunu takımhanede daima kullanıma hazır şekilde bilenmiş bulundurunuz.
» Matkap ucunu tamamen körleninceye, kesici ağızlar harap oluncaya kadar kullanmayınız. İyi durumda olmayan
matkap ucu ile çalışmak hiç bir zaman ekonomik değildir.
» Matkap ucunu takımhanede kanalları talaş dolu vaziyette bulundurmayınız.
» Delme esnasında uygun soğutma (kesme ) sıvısı kullanınız. Kesme sıvısının kesici ağızlara gelmesini mutlaka temin
ediniz.
» İş parçası çok iyi bağlanmış olmalıdır. İş parçasının veya matkap ucunun bağlandığı kısmın en ufak yatay hareketleri
matkap ucunun kırılmasına ve kazalara sebep olabilir.
» Yapacağınız işe göre matkap ucunun tipini, kalitesini doğru olarak seçiniz ve matkap ucunu uygun şekilde bileyiniz.
Bileme esnasında ucun yanmaması ve yumuşamamasına bilhassa dikkat ediniz.
Ali Usta Çözümleri
1 - Kesme veriminin düşük olması

A - Uç bileme açısı 118° den küçük olması halindekesici kenarlar dış bükey olur, kesme verimi düşer.
B - Uç bileme açısı 118° den büyük olması halinde kesici kenarlar iç bükey olur. Uçtaki köşeler zayıf oldu¤undan kesme verimi düşer.
2 - Delik ölçüsünün büyük çıkması

Uç bileme açısı, matkap ucu eksenine göre simetrik olması halinde açılardan biri 59° den büyük, diğeri ise 59° den küçük olur.

Açının 59° den büyük olduğu tarafta kesici taraşar kısadır. Kesme işleminin büyük yükü bu kenara biner bu nedenle matkap ucu diğer kenara iletilir ve delik ölçüsü istenilen ölçüden büyük çıkar.
3 - Matkap ucu çabuk aşınması

Uç bileme açısı, eksene göre simetrik, fakat kesme kenarından biri di¤erine nazaran uzun ise, enine kesme kenarı eksenden kaçık demektir. Bu durumda kesici kenar düzensiz gerilmelere maruz kaldığından dolayı uzun olan kesici kenar çabuk aşınır. (Şekilde okla gösterilen kısım)
Delme anında dikkat edilecek olursa bir kanaldan çıkan talaş di¤erine nazaran fazladır.
4 - Matkap ucu özünün çatlaması ve kırılması

A - Sırt düşürme açısı yeterli olmadığı hallerde uygun kesme yerine sürtünme yapar ve matkabın özü çatlayabilir. Enine kesme kenarı açısı ise130° den küçüktür.
B - Sırt düşürme açısının fazla olması kesici kenarın mukavemetini azaltır. Matkap ucunun normal ilerleme değerlerinde kesici kenarlarda kırılmalar meydana gelebilir. Enine kesme kenarı açısı 130° yi geçer. (140°), enine kesme kenarı uzar ve matkabın düzgün merkezlenmesini önler, delinen delik büyür ve oval olur.
HATA
NEDENİ
GİDERİLMESİ
1) Mors konik sap kovana uygun değil.
2) Sökme ucunda döndürme kuvveti olmamalı.
Sökme ucun burulması döndürme kuvvetinin doğrudan sökme ucuna intikalinden olur.
1) Kovanın içi temiz ve pürüsüz olmalı
2) Aşınmış ve ölçüsü bozulmuş kovan değiştirilmeli
1) İlerleme s=(mm/dev) çok fazla seçilmiş
2) Serbest açı az
3) Aşırı öz incelme yapılmış
4) Matkap ucu çalılşma öncesi uçtan darbe görmüş
1) Uygun de¤erler seçilerek çalışılmalı
2) Serbes açı normal yapılmalı
3) Uygun öz incelme yapılmalı
4) Takma ve sökme işlemlerinde yumuşak çekiç kullanılmalı
1) Serbest açı çok fazla zırh kalınlığı çok incelmiş
2) Çok yüksek kesme hızlarında çalışıyor
1) Matkap ucu uygun serbet açıda bilenmeli
2) Katalogdan uygun değerler seçilmeli
1) İş parçası kafi derecede iyi bağlanmamıştır. Delme esnasında oynama olmuştur.
2) İş parçasının yüzü eğik, ondüleli veya farklı sertliktedir. Delme başlangıcında tam merkezleme olmamış, uç iç parçası üzerinde kaymıştır.
3) Silindirik saplı matkap ucu mandrende dönüyor
1) İş parçası yerine çok iyi tesbit edilmeli
2) Matkap merkezleme büksesi, kullanmalı ve delinecek yere punta açılmalı
3) Matkap ucu mandrene iyi tesbit edilmeli